Văn Hóa

Bút ký Người đi xây dựng nguồn sáng tương lai

Tôi sinh ra trong một gia đình nông dân tại Nam Định, quê hương với đầy những vất vả, nhọc nhằn của người dân trân chất, chân lấm tay bùn, không ngại khó khăn.

Ra trường, hừng hực tinh thần cống hiến sức trẻ cho sự nghiệp, qua các công ty sản suất, sửa chữa tại thành phố cảm thấy công việc dường như không có gì là thách thức. Tôi làm hồ sơ xin vào Tổng lắp máy Việt Nam - Công ty cổ phần Lilama10. Phỏng vấn, kết quả vui mừng, tôi đã vượt qua. Được mời vào phòng Tổ chức - Hành chính để thỏa thuận lương và nhận quyết định đi công trình.

“TCHC: Phạm Trung Hiếu, hiện nay công ty đang có các dự án … em có nguyện vọng gì không.?

Tôi: Thưa chị Công trình nào là lớn nhất ?

TCHC: Thủy điện Sơn La - Trên đó công ty đang có số lượng CBNV nhiều nhất đó em.

Tôi: (Ngập ngừng)…. Em có nguyện vọng lên Thủy điện Sơn La”

          Gọi điện về cho bố mẹ:

“Tôi: Bố ơi, con phỏng vấn được rồi!

Bố: Chúc mừng con.

Tôi: Nhưng…  Con đi làm trên thủy điện Sơn La.

Bố: Ở đâu? Sơn La à. Không có lựa chọn nào khác sao. Nước Sơn La - Ma Hòa Bình đó. Trên đó khó khăn lắm con ạ, rừng thiêng, nước độc. Con cân nhắc nhé!

Tôi: Dạ! Trên đó là Công trình trọng điểm Quốc gia bố ạ; bố không phải lo cho con đâu. Trên đó có rất nhiều cán bộ, công nhân bố ạ!

Tôi: Con, con , con….

Bố: Sao?

Tôi: Con chỉ lo cho bố mẹ thôi ạ! Nhà có 2 chị em, chị gái sang bên Nga làm ăn rồi, con là chỗ dựa của bố mẹ, con đi xa, con thương bố mẹ lúc nắng gió, ốm đau.

Bố: Thôi con cứ về nhà đi!”

Tối hôm ấy bữa cơm đầy xúc động.

“Bố (rót cốc rượu to): Hôm nay hai bố con uống chung cốc này nhé! Con học ngành kỹ thuật, con đam mê kỹ thuật bố mẹ rất phấn khởi, luôn muốn con phát huy kiến thức của mình. Bố mẹ lo được cuộc sống, con cứ yên tâm đi. Khi nào bố mẹ ốm nặng con xin về gần cũng được.”

Mẹ (thì gần như không ăn mắt đỏ hoe): Bao giờ con đi?

Tôi: Dạ ba ngày nữa mẹ ah.

Mẹ: Để mai mẹ đi chợ mua cho ít đồ dùng.

Ngày mai mẹ đi chợ đèo theo bì thóc, mẹ bán để mua cho tôi nào là cái màn, một bịch thuốc cảm cúm, kháng sinh, men tiêu hóa; nào là dầu gội, xà phòng, và lọ muối vừng (con cầm cái lên dùng nhé!)

Bố thì đưa cho cây thuốc và can rượu quê (Con bỏ cái này vào, lên mời các anh em…)

Tối hôm sau mẹ tôi thịt nốt con gà trống còn sót lại sau dịch cúm vừa qua, thổi xôi thắp hương các cụ mà khấn quá trời luôn. Giọng mẹ vừa khấn vừa khóc… Các cụ sống khôn chết thiêng phù hộ cho thằng Hiếu đi đến nơi, về đến chốn, cho nó khỏe mạnh làm việc tinh thông, cho nó sáng đôi mắt chớ có ăn phải bùa mê thuốc lú của mấy con mèo, mán…) Nghe mẹ khấn vừa thương mẹ mà vừa thấy buồn cười.

Tôi lên công trường trên chuyến xe 16 chỗ. Trên xe 12 anh em vừa vượt qua vòng tuyển dụng cũng hừng hực khí thế.

Qua Chương Mỹ - Đến Xuân Mai - Cao Phong vẫn còn tiếng cười nói gọi điện chia tay bạn bè; đứa thì nói chuyện với mấy đứa bạn học cùng, đứa thì nói chuyện với bạn gái….

Qua Cao Phong đến địa phận Mai Châu, lên đỉnh đèo Thông Khe thấy các xe bồn trở xi măng, xăng dầu như chuẩn bị đứng thẳng trèo lên ngọn núi. Không nói ra nhưng thấy tim cũng đập thình thịch. Và trong xe đã thấy tiếng gọi cô Huệ của anh nào (huệ, huệ, uee. ẹo ọe….) thì ra đã có 2 anh không thể chịu được cung đường ôm cua sườn núi. Những lúc xe xuống dốc tay ôm chặt vào ghế, chân bấm xuống sàn cho khỏi bị bay đập vào vách kính…

Lên đến công trường cũng là lúc trời chiều. Đứng liên hệ với phòng Tổ chức để nhận phòng mà lâng lâng cảm giác buồn nôn vì cả ngày ngồi xe quá mệt. Nhận phòng và 1 tấm phản bằng gỗ keo làm giường, hôm nay anh bạn cùng phòng đi trực ca 3 cho mượn chiếc chiếu để nằm cho đỡ ngứa. Hôm sau mượn được chiếc xe để đi chụp ảnh làm thẻ ra vào công trường và mua chiếc chiếu. Lần đầu ra chợ mà thấy nhiều người đồng bào đến thế, nào là váy xanh váy đỏ, nào là ô xòe, dao quắm… thấy toàn măng rừng và các loại rau rất lạ. May sao trên đoàn kỹ sư trẻ lên đợt này có anh bạn người Phù Yên - Sơn La anh hướng dẫn chúng tôi mua sắm, và giải thích các món ăn, rau rừng….

Sau màn chào hỏi tại văn phòng. Trưởng phòng kỹ thuật cử anh em đưa ra thăm và làm quen công trường. Thật không thể tin nổi, Công trình sừng sững như một quả núi các cần trục vươn lên như những gã khổng lồ đang dang tay vặn mình… Trong gian máy ầm âm tiếng sắt thép, tiếng máy mài công suất lớn, ánh sáng lóe lóe như tia chớp sáng rực của các anh thợ hàn, những tia sáng dài lóe bay như sao chổi của anh công nhân cắt hơi.

Những ngày trong đơn vị thi công tại Thủy điện Sơn La 

Hai tháng đầu gần gũi tìm hiểu, rồi nắm bắt công việc. Sau quá trình thử việc tôi được phân công cho bộ phận Tuabine máy phát. Những tập bản vẽ dầy cộp, bản vẽ tổng thể, bản vẽ chi tiết… Roto đường kính 18m tôi nằm mơ cũng chẳng bao giờ nghĩ nó lại to như thế. Khi ra trường tôi chế tạo những lô nghiền xi măng đường kính 1,5m, những trục chân vịt của tầu thủy dài 4-5m mà tưởng rằng đã là hàng siêu trường…. Lên đây không thể tin được công trình lại vỹ đại đến thế. Dường như quên hết những khó khăn, nhưng ham mê vui chơi của thanh niên đô thị tôi bắt đầu say mê công việc… giải quyết công việc ngoài công trường, gắn bó anh em công nhân như những người trên cùng con thuyền sự nghiệp. Ở đây mọi người đều công hiến, tìm ra những cách làm nhanh và chính xác nhất. Tối về nào là biên bản hiện trường, nhật ký thi công, hồ sơ hoàn công… tôi chỉ còn chút ít thời gian để gọi điện cho về cho gia đình và bạn gái. Động viên mọi người công việc của mình rất tốt. Mà tốt thật, tôi được làm đúng chuyên môn đào tạo, công trình to nhất. Tôi thấy tự hào khi gọi điện khoe bạn bè, thầy giáo;

Những lúc cãi nhau nảy lửa bảo vệ quan điểm và kết quả của mình thực hiện; những lúc cùng anh em giải quyết tồn tại khó khăn; có lúc giao việc bảo anh em làm mà còn bị sừng cồ lại (đã có lần tôi đã phải dùng đến sức mạnh tay chân khi có công nhân đứng lên thách thức và đe dọa khi chối bỏ trách nhiệm, đe dọa đánh tôi sao? Trẻ trâu trong tôi vẫn còn, nhảy vào giải quyết nhau như các chàng trai thực thụ… ) đôi khi công trường vẫn phải văng tục và dùng tay chân mới đem lại hiệu quả công việc. Tôi thấy sếp tôi anh Trinh, anh Tình - con người của công việc, anh ra đến công trường ở đâu thì ở đó có cả một rổ Củ … các loại, các củ mà trong từ điển không thể có, nhưng tới đâu là công việc lại êm xuôi tới đó.

Trong tôi các cán bộ Tư vấn giám sát, Ban quản lý, cán bộ công nhân vận hành luôn là những người sâu sát công việc, am hiểu và lịch sự… tôi lại ước ao mình được phục vụ lâu dài cho thủy điện.

Tôi viết đơn chấm dứt hợp đồng mà còn bao lưu luyến với những người lắp máy. Cầm hồ sơ run run nộp cho Ban Quản lý. Vượt qua thử thách tôi được làm cán bộ quản lý phục vụ cho phòng Kinh tế làm việc tại Sơn La;

Rồi gặp lại sếp cũ.

Anh Trinh (cười): chú là người của lắp máy sang đây lại bắt lỗi bọn anh à;

Tôi: Anh ơi, người kỹ thuật mình có gì để bắt lỗi chứ, Thiết kế đấy, khối lượng đấy, không đúng thì làm sao máy chạy được.

Thủy điện Lai châu lại đến đợt cao điểm. Các phòng Kỹ thuật Vật tư, Kinh tế đau đầu với bài toán vận chuyển thiết bị. Sơn La khoảng cách vận chuyển đã xa, có nhiều khó khăn rồi, Lai Châu lại muôn trùng khó khăn hơn nữa. Cung đường QL6 những góc cua tay áo, hẹp làm sao vận chuyển được hàng siêu trường đây. Đường mới làm thường xuyên sạt trượt, từ Điện Biên vào không biết bao điểm cắt cua sạt trượt, xe chạy vài chục cây lại nằm đợi xúc gạt, thông đường.

Cung đường Quốc lộ 6 phục vụ vận chuyển thiết bị - ảnh sưu tầm

Trên chuyến đi khảo sát mặt bằng giá tại thị trấn Mường Tè, trên tỉnh lộ 127 một bên là vách núi, một bên là vực thẳm nơi con sông Đà đang ào ào nước chảy. Lan can hộ lan là những hàng rào tre nứa, phủ lên là nhưng bụi cây dại um tùm. Anh Ánh lái xe gồng tay đánh lái liên tục vì mặt đường tỉnh lộ 127 toàn những cục sỏi như những quả xoài sau vụ thu hoạch. Tiếng lục khục bánh xe trượt trên sỏi, đâu đó văng vẳng bạnh bạch tiếng máy nổ của những tầu hút cát, đãi vàng. Dìa đường qua những mó nước là những em nhỏ vùng cao trần như nhộng đang tắm, những phụ nữ với bộ ngực thả rông đang giặt đồ. Xe chạy như bò trên đường. Lên đến cầu Pô Lếch đồng chí Quang Quoác phòng Di dân tái định cư cho xe dừng lại cho anh em nghỉ giải lao. Anh em ai cũng thấm mệt tôi nhìn xuống phía dưới nơi anh giới thiệu đây là con Sông Đà. Nhìn từ trên suống con sông như một dải lụa nơi quê trồng dâu nuôi tằm thường thấy qua bờ đê Lý Nhân - Hà Nam mà các thợ dệt vải thường hay phơi. Chỉ nghe thấy tiếng ào ào nước chảy qua các mỏm đá. Gần đến thượng nguồn sông Đà nhưng đầu óc tôi quay cuồng. Tôi vắt mình qua lan can cầu Pô Lếch mà nôn mật xanh, mật vàng.

Hỏi anh Quang Quoác: Còn xa không anh?

Anh Quang: Chú cứ yên tâm, từ đây vào thị trấn chắc còn 1giờ nữa thôi, nhưng anh Dũng trưởng đoàn công tác còn muốn vào tận Pắc Ma để thấy những khó khăn, điều kiện sinh hoạt và mặt bằng giá nữa, nếu sớm mình sẽ đến nơi thượng nguồn - Hòn đá trắng.

Anh Dũng nhắc tôi đưa bản đồ cầm trên tay cho anh không xem nữa không càng mải xem thì sẽ dễ say hơn, mắt nhìn về phía trước. Xe cứ lục khục bò qua những cung đường đầy sỏi và đá trứng vịt…vẫn nghe thấy anh Quang Quoác tâm sự với anh Dũng.

Anh Quang: Anh à, trên đây bọn em đi xe đến đường tỉnh lộ thôi. Còn từ tỉnh lộ nơi ô tô có thể vào được mà đi vào tuyến thì còn xa lắm. Chúng em phải thuê ngựa hay người dân bản địa vác dụng cụ, đồ đạc dẫn đường đi vào Tuyến, Có khi đi quá buổi mới vào được đến nơi. Mặc quần áo bảo hộ dầy cộp cùng với giầy cao cổ buộc chặt ống quần chứ không nhiều vắt lắm. Trong đó chúng em thuê nhà dân để ở, trong bản chẳng thấy bóng dáng đàn ông đâu. Có nhưng cô gái chỉ 16-18 nhưng lưng đã địu em bé, đi cùng đã có đứa chập chững cầm sắn ăn mặt đầy nhem nhuốc. Vào bản người ta quý cán bộ mình lắm anh ạ!

Anh Dũng: Thế có anh em nào định ở lại xây dựng bản không?

Anh Quang: Em cũng định đấy anh ạ. Thấy chị hội trưởng phụ nữ trong đó nói đàn ông trong đó đa số lên ngồi nóc tủ hết rồi anh. Vào đó kiểu gì chẳng được chức trưởng Bản.

Anh Dũng: Ngồi nóc tủ á!

Anh Quang: vâng anh ạ, thanh niên trong đó chết do nghiện hút và HIV nhiều lắm.

Anh Dũng: Các chú phải cẩn thận đấy!

Câu chuyện vừa thật vừa có chút hài hước của anh Quang cũng đưa chúng tôi vào Mường Tè. Sau khi giả làm khách mua hàng cho một vài công trình nho nhỏ để xin báo giá vật liệu xây dựng, sắt thép, xi măng… chúng tôi ra chợ hỏi giá các vật liệu nhu yếu phẩm hàng ngày. Giá trên thị trấn đắt đỏ cao hơn nhiều so với Nam Định hay Hà Nội mà tôi thường mua. Cũng đúng thôi, tôi đi người không mà còn như “người giời” đây. Tôi chỉ muốn tìm chỗ nằm nghỉ. Chúng tôi ăn cơm trong một quán ăn bình dân, chủ quán giới thiệu là người Thái Bình lên đây làm kinh tế. Thực đơn hôm nay là món cá suối, nộm hoa Ban, và món thịt Dúi… Tôi xin phép anh em uống bát nước rau muống luộc rồi lên võng nằm ngủ thiếp đi.

Sau giờ nghỉ ngơi cơm nước, xe đi tìm chỗ đổ xăng kiểm tra lốp rồi tiếp tục hành trình đi vào Pắc Ma. Đường trên đây nhỏ xíu, trời mưa phùn, chiếc xe liên tục gạt nước trườn qua những dốc núi đi được khoảng 40 km thì sạt núi, khối đất đá khổng lồ nằm trình ình giữa đường. Anh Quang liên lạc với các đơn vị nghe báo trong đó trời mưa rất to, đường xấu, khuyên anh em nên quay lại.

Anh Dũng châm điếu thuốc giọng đầy luyến tiếc: Mình muốn cùng anh em đi lên điểm đầu của con sông Đà. Nhưng đành phải để lần khác vậy, quay về thôi Ích, Ngọc Quang, Hiếu nhỉ?

Anh Quang Tèo: Có khi mình phải vào vài lần nữa anh ạ, chú Hiếu mới quen được; Anh ích đã thi công nhiều năm bên Lào nên chẳng thấy hề hấn gì nhỉ.

Anh ích (bào chữa): Chắc em Hiếu đang ốm nên người yếu thôi. Lần sau mình sẽ vào anh nhé!

Tôi: Đây là lần đầu em bị say xe anh ạ, cũng có thể sức khỏe hôm nay em không được tốt. Em nghĩ mình cũng nên đi đến điểm đầu của sông Đà, đi vào Tuyến cùng anh Quang Quoác (tái định cư) xem thực tế điều kiện khó khăn thế nào. Còn bây giờ cho em mượn vai của Ích đại ca ngủ tí.

Cả xe cười ồ lên, chắc chú Hiếu lại cầu cho trời mưa to để quay về chứ gì.

Tôi: Em chẳng cầu đâu. Bây giờ mà sạt thì mình về làm sao được ah. Em cầu cho đường to như Pháp Vân - Cầu Giẽ đi cho nhanh chứ anh.

Anh Dũng: Thôi em nghỉ đi. Ích, Quang tập hợp hết báo giá giữ lại để làm cơ sở nhé!

(Cơ quan tôi có 3 bộ phận Hà Nội tiếp nhận hồ sơ tài liệu. Sơn La là nơi các phòng nghiệp vụ trực tiếp làm việc. Kinh Tế, Kế Hoạch, Vật tư, Tổ chức Hành chính, Tài chính kế toán… Lãnh đạo Ban cũng làm việc tại đó để phục vụ cho công tác phê duyệt khối lượng, dự toán, quyết toán và thanh toán. Riêng có phòng kỹ thuật Lai Châu, và bộ phận hành chính trên công trường thủy điện Lai Châu.)

Rồi tôi lấy vợ. Sau 5 năm yêu nhau và thử thách. Vợ cũng quyết tâm lấy tôi một kỹ sư công trình sẽ không có nhiều thời gian cho gia đình. Ngày tôi cưới cơ quan tạo điều kiện cho rất nhiều anh em dịp nghỉ định kỳ về chung vui.

Tình yêu trên thủy điện Sơn La - ảnh Bùi Huy Ích

Công trình Sơn La hoàn thành đưa vào bàn giao cho công ty thủy điện Sơn La vận hành. Tôi được về Hà Nội cùng phòng Kinh tế. Chúng tôi thuê 1 căn phòng chung cư ở cùng anh em đồng nghiệp tỉnh lẻ. Tôi về làm tại thủ đô là niềm vui khôn tả của bố mẹ và vợ tôi, chỉ hơn 1h đồng hồ đi xe khách là có thể đã về với vợ ở quê, tranh thủ ngày nghỉ là về quê được.

Vợ tôi cũng làm hành chính cho một công ty lớn tại Phủ Lý và cũng phải thuê nhà để ở, nhưng chồng làm Hà Nội cũng không thể sáng đi tối về được, hàng ngày công việc bận rộn nên cũng chỉ tối đến hai vợ chồng mới có thời gian nói chuyện. Lấy nhau được hơn 2 năm cũng đến lúc vợ tôi có bầu, gia đình mừng lắm. Tôi cũng năng đi về hơn…

Rồi Công trình thủy điện Lai Châu vào cao điểm của việc lắp đặt Thiết bị. Tôi cũng được nằm trong những cán bộ mà Lãnh đạo Ban để ý tin tưởng, giao nhiệm vụ. Cuối tháng 3 sau những trao đổi với các lãnh đạo phòng tôi được gọi xuống phòng Tổ chức.

Lắp đặt Rotor tổ máy số 2 - CTTĐ Lai Châu

Lãnh đạo Ban cùng anh em trong ngày phát điện TM2 - CTTĐ Lai Châu

A Lực: Công trình đang trong giai đoạn lắp đặt thiết bị, em là kỹ sư cơ khí. Lãnh đạo Ban và tôi có thấy tinh thần làm việc của em rất có trách nhiệm, và được ghi nhận. Lãnh đạo Ban đang cần 1 đội ngũ kỹ sư điện và kỹ sư Cơ cho việc quản lý lắp đặt thiết bị và có ý định chọn em. Em suy nghĩ và cho ý kiến, có khó khăn và kiến nghị gì cứ đề bạt.

Tôi: Em đã đứng trong đội ngũ cán bộ nhân viên của ban. Em sẵn sàng nhận sự phân công của lãnh đạo.

A Lực: Tôi cũng được biết vừa rồi em có khó khăn cũng trong đội Hiếm muộn phải không? Có tin vui rồi à! Chúc mừng em nhé! Thôi em lên công trường cũng là môi trường rất tốt cho em. Kinh nghiệm phòng Kinh tế em có, kinh nghiệm thi công em có. Anh tin em sẽ làm tốt nhiệm vụ.

Thủy điện Lai Châu mùa nước lũ 2015- ảnh sưu tầm

Bắt tay anh tôi xin phép về vị trí làm việc.Thông báo cho lãnh đạo phòng và các đồng nghiệp.

Gọi điện cho vợ: Em, anh được lãnh đạo tin tưởng và giao nhiệm vụ mới em ạ;

Vợ: Sao anh?

Tôi: Tuần sau anh sẽ nhận nhiệm vụ trên phòng Kỹ thuật - An toàn. Anh sẽ lên công trường em ạ

Vợ: em có nghe nhầm không? Em đang có bầu mà. Chửa là cửa mả - em lo…

Tôi: ừ! Anh biết mà. Nhưng lãnh đạo đã tin tưởng chọn anh!

Vợ: Thôi tùy anh, yêu anh và lấy anh em cũng đã nghĩ đến việc phải xa anh rồi. nhưng em không nghĩ trong giai đoạn này. Em đang có bầu, em cần có chỗ dựa, mình em ở phòng trọ em sợ.

Tôi: anh biết mà, anh thương em rất nhiều nhưng anh phải thực hiện nhiệm vụ, anh sẽ nhờ bà lên ngủ cùng em;

Vợ: Hôm nay anh về chứ. Em hơi bị sốc, chiều nay em sẽ về sớm…”

…. Động viên vợ trong đầy nước mắt, vợ cũng sẵn sàng cho chuyến đi của tôi.

Hòa bình rồi nhưng tôi vẫn cảm nhận được tinh thần thời chiến. Hậu phương vững vàng vẫn là người vợ luôn cho ta yên tâm công tác. Hiện giờ tôi đã có 1 bé trai vô cùng kháu khỉnh. Sau những ngày làm việc vất vả trên công trường là đợt nghỉ định kỳ về bế con cho vợ, chơi với thằng chó con thôi.

Bây giờ, đường lên công trường có nhiều thuận lợi, những chiếc xe giường nằm từ Hà Nội lên cũng chỉ mất một đêm xe chạy. Anh em chúng tôi lên xe cũng tranh thủ ngủ để đảm bảo ngày hôm sau làm việc đúng giờ và hiệu quả. Nghĩ lại cung đường mà trước kia anh em phải đi trong đầu vẫn thấy lâng lâng cảm giác khó tả. Vợ tôi vẫn đùa rằng anh chọn nghề gì chẳng chọn, chọn vào cái nghề mà cứ đâu hoang vu hẻo lánh thì đến, khi sầm uất, thuận lợi thì lại rút quân. Tôi cười với vợ mà rằng: Ban quản lý anh là thế: Đi xây dựng nguồn sáng mà em./. 

Đêm trên thủy điện Sơn La - ảnh sưu tầm

Tác giả: Phạm Trung Hiếu - Chuyên viên phòng Kỹ thuật - An toàn ; xuất bản: 11/07/2016 03:13
Họ tên của bạn
Địa chỉ Email  
Tiêu đề
Nội dung
Mã xác nhận
Gửi nhận xét

Thư viện Video